Khi bạn không muốn nghe bí mật của người khác

Trong các mối quan hệ thân thiết, chúng ta thường chia sẻ với nhau rất nhiều chuyện riêng tư. Tuy nhiên, đôi khi có những thông tin mà chúng ta không thật sự muốn biết.

Một lần, tôi đang trò chuyện với một người bạn thì cô ấy bất ngờ hỏi: “Tôi đã kể cho bạn nghe chuyện rất kỳ quặc mà anh ấy từng làm trong một buổi tiệc hồi đại học chưa?”

Tôi dừng lại vài giây trước khi trả lời. Lúc đó cô ấy đang cười khá vui nên tôi đoán có lẽ đó chỉ là một chuyện ngớ ngẩn, vô hại xảy ra từ lâu, trước cả khi tôi quen Trang. Nhưng tôi cũng không thể chắc chắn điều đó.

Tôi chợt nghĩ, nếu mình nghe câu chuyện này thì liệu Trang có cảm thấy xấu hổ hoặc khó chịu khi biết tôi biết chuyện đó không. Rồi tôi có nên nói với Trang rằng mình đã nghe chuyện này từ ai không. Và biết đâu việc biết thêm thông tin đó lại khiến tôi nhìn Trang khác đi, hoặc ít nhiều ảnh hưởng đến cách tôi nghĩ về cô ấy.

Nghĩ một lúc như vậy, cuối cùng tôi chỉ trả lời ngắn gọn: “Thôi, tớ nghĩ là tớ không cần nghe chuyện này đâu.”

Bạn tôi tỏ ra khá bất ngờ, hỏi lại: “Thiệt hả?”

Tôi chỉ gật đầu: “Ừ, thiệt đó.””

Tình huống này nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực ra nó liên quan đến một vấn đề khá quan trọng trong các mối quan hệ: chúng ta nên chia sẻ và tiếp nhận thông tin riêng tư của người khác đến mức nào.

Trong các mối quan hệ, việc chia sẻ thông tin luôn cần sự cân nhắc

Trong gia đình, tình bạn hay môi trường làm việc, việc chia sẻ thông tin là điều bình thường. Nhưng mỗi người đều phải liên tục đưa ra những quyết định nhỏ về việc nên nói điều gì và nên giữ lại điều gì.

Những lựa chọn này đôi khi rất rõ ràng. Chẳng hạn, chúng ta thường chia sẻ tin vui với bạn bè, nói chuyện sức khỏe với người thân, hoặc trao đổi vấn đề công việc với đồng nghiệp.

Tuy nhiên, không phải lúc nào ranh giới này cũng rõ ràng. Có những thông tin nếu chia sẻ không đúng người hoặc không đúng thời điểm có thể khiến người khác cảm thấy bị tổn thương hoặc bị phản bội.

Trong nghiên cứu về giao tiếp, các nhà tâm lý học gọi điều này là quản lý quyền riêng tư trong giao tiếp. Theo lý thuyết này, mỗi người đều có cảm giác “sở hữu” đối với thông tin cá nhân của mình. Vì vậy, khi một thông tin riêng tư bị tiết lộ mà không được cho phép, chúng ta dễ cảm thấy bị xâm phạm.

Không phải lúc nào chúng ta cũng muốn trở thành người giữ bí mật

Khi ai đó muốn tâm sự hoặc chia sẻ chuyện riêng, họ thường xem người nghe là người đáng tin cậy. Trong nhiều trường hợp, điều đó là một dấu hiệu của sự tin tưởng và thân thiết.

Tuy nhiên, đôi khi chúng ta rơi vào một vai trò khá khó xử: người nghe miễn cưỡng.

Điều này xảy ra khi người khác muốn kể cho chúng ta một điều gì đó mà chúng ta thật ra không muốn biết. Có thể đó là chuyện riêng tư của người khác, một bí mật nhạy cảm, hoặc một thông tin mà nếu biết chúng ta sẽ cảm thấy khó xử.

Chẳng hạn, một người bạn có thể muốn kể cho bạn nghe chuyện riêng của người thứ ba. Một người thân có thể tiết lộ một vấn đề nghiêm trọng trong gia đình. Hoặc đôi khi thông tin đó xuất hiện bất ngờ trên mạng xã hội hoặc trong một cuộc trò chuyện mà bạn không kịp chuẩn bị tinh thần.

Trong những tình huống như vậy, chúng ta có thể cảm thấy mình bị đặt vào vị trí khó khăn: nghe thì cũng không thoải mái, mà từ chối nghe cũng không dễ.

Khi không muốn nghe, bạn vẫn có quyền từ chối

Nếu bạn cảm thấy một thông tin nào đó có thể khiến mình khó xử, bạn hoàn toàn có quyền không tiếp nhận thông tin đó.

Có nhiều cách nhẹ nhàng để tránh rơi vào vai trò người giữ bí mật ngoài ý muốn. Bạn có thể đổi chủ đề, thể hiện rằng mình không thoải mái khi nghe chuyện đó, hoặc khéo léo nói rằng người kia nên cân nhắc trước khi kể.

Đôi khi chỉ cần một câu nói đơn giản như: “Tớ nghĩ chuyện này có lẽ nên để người trong cuộc tự nói thì tốt hơn” cũng đủ để tránh tình huống khó xử.

Trong nghiên cứu về giao tiếp, những cách này được gọi là kỹ thuật tránh tiết lộ thông tin, tức là giúp ngăn một cuộc chia sẻ đi quá xa trước khi nó trở thành vấn đề.

Khi đã nghe rồi, cách phản ứng của bạn rất quan trọng

Dù muốn hay không, đôi khi chúng ta vẫn trở thành người nghe những thông tin nhạy cảm. Khi đó, điều quan trọng là phải suy nghĩ cẩn thận về cách phản ứng.

Trong nhiều trường hợp, lắng nghe có thể là một cách hỗ trợ người khác. Một người bạn đang gặp khó khăn, một người thân đang trải qua biến cố, hoặc một đồng nghiệp đang cần chia sẻ có thể chỉ đơn giản là muốn có người nghe mình nói.

Tuy nhiên, việc lắng nghe cũng đi kèm trách nhiệm. Bạn cần cân nhắc xem thông tin đó có nên được giữ kín hay không, và việc biết điều này có thể ảnh hưởng thế nào đến các mối quan hệ xung quanh.

Mỗi thông tin riêng tư đều đi kèm trách nhiệm

Khi một người chia sẻ thông tin cá nhân với chúng ta, điều đó đồng nghĩa với việc chúng ta trở thành người cùng giữ thông tin đó.

Điều này có thể mang lại sự gắn kết trong mối quan hệ, nhưng đồng thời cũng tạo ra những rủi ro. Nếu thông tin bị tiết lộ không đúng cách, nó có thể gây tổn hại đến nhiều người.

Vì vậy, trước khi chia sẻ hoặc tiếp nhận thông tin riêng tư, mỗi người đều cần cân nhắc kỹ những tác động có thể xảy ra.

Các mối quan hệ là sự cân bằng giữa tin tưởng và tôn trọng ranh giới

Không có mối quan hệ thân thiết nào tồn tại mà không có sự chia sẻ. Tuy nhiên, một mối quan hệ lành mạnh cũng cần tôn trọng ranh giới riêng tư của mỗi người.

Việc suy nghĩ kỹ về điều mình muốn nói, điều mình muốn nghe, và cách mình xử lý thông tin cá nhân của người khác là một phần quan trọng để duy trì sự tin tưởng lâu dài.

Đôi khi, lựa chọn khôn ngoan nhất không phải là biết thêm một bí mật, mà là tôn trọng quyền riêng tư của người khác ngay từ đầu.