Nghe thì rất đơn giản, vì nếu trả lời nhanh, ai cũng có thể nói những điều rất đẹp như mong con hạnh phúc, mong con khỏe mạnh, mong con trở thành một người tốt, nhưng càng ở gần con mỗi ngày, càng quan sát cách mình phản ứng với con trong những tình huống rất nhỏ, tôi càng nhận ra những điều mình thực sự mong muốn… có thể không giống như những gì mình vẫn nghĩ.
Khi con chậm, tôi sốt ruột. Khi con không tập trung, tôi khó chịu. Khi con làm sai, tôi muốn sửa ngay. Khi con không nghe lời, tôi muốn con phải nghe. Những phản ứng đó diễn ra rất nhanh, gần như tự động, đến mức tôi không kịp nhận ra rằng đằng sau chúng không chỉ là mong con tốt lên, mà còn là một nhu cầu khác – một nhu cầu rất cá nhân.
Tôi bắt đầu tự hỏi: nếu thật sự chỉ mong con hạnh phúc, thì tại sao mình lại khó chịu khi con làm mọi thứ theo nhịp của con? Nếu thật sự chỉ mong con trở thành chính mình, thì tại sao mình lại muốn con làm theo cách mà mình cho là đúng?
Và rồi tôi nhận ra một điều không dễ chấp nhận: tôi muốn con nghe lời, không hẳn vì điều đó luôn đúng với con, mà vì khi con nghe lời, tôi cảm thấy mình kiểm soát được mọi thứ; tôi muốn con làm đúng, không chỉ vì con cần học, mà vì khi con làm đúng, tôi cảm thấy mình là một người mẹ đủ tốt; tôi muốn con cư xử “đúng mực”, không hoàn toàn vì con, mà vì tôi sợ người khác đánh giá.
Trong tâm lý học, đặc biệt là các lý thuyết phân tâm và hệ thống gia đình, có một điều được nhắc đến rất rõ: cha mẹ không chỉ nuôi con, mà còn vô thức “đặt” lên con những điều chưa được giải quyết trong chính mình, từ những nỗi sợ, những kỳ vọng cho đến những tiêu chuẩn mà mình từng lớn lên cùng, và nếu không nhận ra điều đó, chúng ta rất dễ nhầm lẫn giữa việc đang dạy con và việc đang cố làm cho bản thân mình yên tâm.
Điều này không có nghĩa là mọi mong muốn của chúng ta đều sai, mà là nếu không đủ tỉnh táo, chúng ta sẽ không còn phân biệt được đâu là điều con cần, và đâu là điều mình cần.
Nếu bạn thử dừng lại một chút và tự hỏi “mình thực sự mong muốn gì ở con?”, có thể bạn sẽ thấy không chỉ có một câu trả lời, và trong số đó, sẽ có những điều rất thật cũng rất cần được nhìn lại. Vì đôi khi, điều con cần không phải là trở thành người mà bạn mong muốn, mà là được lớn lên mà không phải gánh thêm những mong muốn đó.
