Hình ảnh cơ thể không chỉ là ngoại hình mà còn là cảm giác được thuộc về

Nhiều người khi nói về hình ảnh cơ thể thường chỉ nghĩ đến ngoại hình. Chúng ta hỏi nhau những câu như: mình có hài lòng với cơ thể không, có tự tin với vóc dáng của mình không, có muốn giảm cân hay thay đổi điều gì không.

Những câu hỏi đó không sai. Nhưng chúng thường bỏ qua một điều sâu hơn.

Trong trị liệu tâm lý, rất nhiều người nhận ra rằng vấn đề về hình ảnh cơ thể không chỉ xoay quanh việc mình trông như thế nào. Đằng sau đó thường là một câu hỏi âm thầm hơn: liệu cơ thể của mình có khiến mình khó được chấp nhận trong những không gian mà mình bước vào hay không.

Cảm giác này có thể xuất hiện rất tinh tế. Ví dụ như khi bạn bước vào một căn phòng và bắt đầu nghĩ xem người khác sẽ nhìn nhận cơ thể của mình như thế nào. Hoặc khi bạn chọn quần áo chỉ để ít bị chú ý hơn. Hay khi bạn cảm thấy nhẹ nhõm khi “hòa vào đám đông”, nhưng lại thấy khó chịu khi cảm giác mình trở nên quá nổi bật.

Đó không đơn thuần là sự thiếu tự tin. Nó phản ánh một thực tế rằng cơ thể của chúng ta luôn bị nhìn nhận, diễn giải và đánh giá trong một bối cảnh văn hóa rộng lớn hơn.

Vì sao hiểu vấn đề vẫn chưa đủ để thay đổi cảm nhận về cơ thể

Chúng ta đang sống trong một xã hội nơi cơ thể mang rất nhiều ý nghĩa.

Chỉ dựa trên ngoại hình hoặc kích thước cơ thể, người ta có thể đưa ra hàng loạt giả định về sức khỏe, sự kỷ luật, mức độ hấp dẫn hay thậm chí là tính cách của một người. Nhiều nghiên cứu cho thấy kích thước cơ thể có thể ảnh hưởng đến cơ hội việc làm, chất lượng chăm sóc y tế mà một người nhận được, cũng như cách người khác đánh giá năng lực hay sự tự kiểm soát của họ.

Vì vậy, khi một người cảm thấy khó chịu với cơ thể của mình, điều đó không chỉ đến từ tấm gương. Nó còn đến từ những tín hiệu xã hội mà họ đã tiếp nhận trong suốt nhiều năm.

Đó cũng là lý do tại sao những lời khuyên như “hãy yêu cơ thể của mình đi” đôi khi nghe rất xa rời thực tế. Nhiều người hiểu rõ rằng các tiêu chuẩn sắc đẹp là phi thực tế hoặc được tạo ra bởi xã hội. Họ có thể đồng ý với điều đó về mặt lý trí, nhưng vẫn cảm thấy không thoải mái với cơ thể của mình.

Khoảng cách giữa hiểu biết và cảm xúc này có thể khiến nhiều người bối rối. Nhưng thực ra điều đó hoàn toàn bình thường. Hình ảnh cơ thể không chỉ là một niềm tin có thể thay đổi bằng suy nghĩ logic. Nó là một mẫu hình chú ý và diễn giải được hình thành qua nhiều năm tiếp xúc với các thông điệp văn hóa.

Những “luật ngầm” về cơ thể mà bạn có thể đang mang theo

Một bước quan trọng để hiểu rõ hơn về hình ảnh cơ thể là nhận ra những quy tắc ngầm mà chúng ta đã vô thức tiếp nhận.

Những quy tắc này thường hoạt động rất tự động. Chúng có thể xuất hiện dưới dạng những suy nghĩ quen thuộc như: cơ thể mình không nên trông như thế này, mình không nên mặc bộ đồ đó nếu chưa giảm cân, hoặc mọi người sẽ đánh giá mình nếu cơ thể mình thay đổi.

Khi những suy nghĩ này được viết ra hoặc nói thành lời, nhiều người mới nhận ra rằng chúng không phải là sự thật hiển nhiên. Chúng chỉ là những kỳ vọng được hình thành từ môi trường văn hóa xung quanh.

Nhận ra điều đó là bước đầu tiên để bắt đầu thay đổi cách mình nhìn nhận cơ thể.

Khi sự chú ý luôn hướng vào việc đánh giá ngoại hình

Một yếu tố khác khiến sự không hài lòng với cơ thể trở nên mạnh mẽ hơn chính là cách chúng ta sử dụng sự chú ý của mình.

Khi một người không hài lòng với cơ thể, sự chú ý thường trở nên rất hẹp và tập trung gần như hoàn toàn vào ngoại hình. Họ có thể liên tục soi gương, so sánh bản thân với người khác hoặc tìm kiếm những “khuyết điểm” nhỏ trên cơ thể.

Theo thời gian, cơ thể không còn là nơi để sống nữa, mà trở thành một thứ cần phải theo dõi và kiểm soát liên tục.

Một thay đổi nhỏ nhưng quan trọng là mở rộng sự chú ý trở lại với trải nghiệm sống, thay vì chỉ tập trung vào việc cơ thể trông như thế nào.

Điều đó có thể đơn giản như nhận ra cơ thể đang giúp bạn đi bộ cùng bạn bè, cười trong một cuộc trò chuyện, hay cảm nhận một khoảnh khắc bình yên trong ngày.

Khi cuộc sống lớn hơn câu chuyện về ngoại hình

Một hướng đi khác để cải thiện hình ảnh cơ thể là kết nối lại với những giá trị trong cuộc sống không liên quan đến ngoại hình.

Khi suy nghĩ về cơ thể trở thành trung tâm, nó có thể chiếm chỗ của rất nhiều phần khác trong bản sắc cá nhân: các mối quan hệ, sự sáng tạo, trí tò mò, hay cảm giác về mục đích sống.

Khi những khía cạnh này được khơi lại, hình ảnh cơ thể thường dần chiếm ít không gian hơn trong suy nghĩ. Không phải vì nó biến mất hoàn toàn, mà vì nó không còn là lăng kính chính mà chúng ta dùng để nhìn nhận bản thân.

Sự thay đổi này thường diễn ra từ từ. Hầu hết mọi người vẫn sẽ có những lúc cảm thấy tự ti hoặc không thoải mái với cơ thể của mình.

Nhưng mục tiêu không phải là lúc nào cũng phải tự tin với ngoại hình. Mục tiêu là nới lỏng mối liên kết giữa giá trị bản thân và vẻ ngoài của cơ thể.

Bởi vì cơ thể không phải là một vấn đề cần giải quyết, cũng không phải là thước đo giá trị của một con người. Nó đơn giản chỉ là nơi mà cuộc sống của chúng ta diễn ra.

Và cảm giác được thuộc về chưa bao giờ nên phụ thuộc vào việc cơ thể của bạn trông như thế nào.