Bẫy tâm lý: áp lực trở thành cha mẹ hoàn hảo

Khi vừa có con, bạn bỗng cảm thấy mình phải làm đúng mọi thứ

Có một khoảnh khắc rất đặc biệt — và cũng rất áp lực — khi bạn biết mình sắp trở thành cha mẹ. Đó có thể là lần đầu tiên trong đời bạn cảm thấy rằng mọi quyết định của mình không còn chỉ ảnh hưởng đến bản thân, mà còn liên quan đến một sinh mệnh khác. Và từ đó, một dạng áp lực rất quen thuộc trong tâm lý con người bắt đầu xuất hiện: bạn phải làm mọi thứ thật đúng.

Nỗi sợ mắc sai lầm trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Bạn bắt đầu lắng nghe mọi lời khuyên xung quanh — từ gia đình, bạn bè, cho đến những người hoàn toàn xa lạ. Ai cũng có ý kiến, và vì họ đã “đi trước”, bạn dễ tin rằng họ biết nhiều hơn mình. Dần dần, bạn rơi vào một vòng lặp suy nghĩ: nếu không làm theo tất cả những lời khuyên đó, có phải mình đang làm chưa đủ tốt cho con? Và từ đó, một “cuộc đua làm cha mẹ đúng cách” bắt đầu hình thành.

Khi bạn bị “bủa vây” bởi lời khuyên từ mọi phía

Từ góc nhìn của tâm lý học, khi con người bước vào một vai trò mới, đặc biệt là vai trò quan trọng như làm cha mẹ, họ có xu hướng tìm kiếm sự chắc chắn bằng cách thu thập thông tin.

Bạn bắt đầu nhìn thế giới xung quanh bằng một lăng kính khác. Những gia đình ở quán ăn, siêu thị hay bất kỳ đâu bỗng trở nên đáng chú ý hơn. Bạn để ý nhiều hơn đến những quảng cáo, những nội dung nhắm vào cha mẹ và trẻ nhỏ. Và chỉ cần ai đó biết bạn sắp có con, họ gần như sẽ ngay lập tức đưa ra lời khuyên — từ việc chăm sóc trẻ sơ sinh đến việc dạy con khi lớn lên.

Những câu nói như “phải đăng ký trường sớm”, “phải cho con học cái này cái kia từ nhỏ” hay những danh sách dài các việc “nên làm” dần khiến bạn cảm thấy rằng việc nuôi dạy con là một bài toán có đáp án chuẩn — và nếu không theo đúng, bạn đang đi sai hướng.

Khi càng cố làm đúng, bạn càng dễ cảm thấy mình không đủ tốt

Một hệ quả ít được nhắc đến là: càng tiếp nhận nhiều tiêu chuẩn “lý tưởng”, bạn càng dễ cảm thấy mình không đạt được chúng.

Nhiều cha mẹ mới, dù rất cố gắng, vẫn mang trong mình cảm giác lo lắng, mệt mỏi và đôi khi là bất lực — đặc biệt trong những giai đoạn thiếu ngủ hoặc khi con quấy khóc. Nhưng thay vì chia sẻ những cảm xúc này, họ lại chọn im lặng, bởi trong tâm lý con người, việc thừa nhận khó khăn đôi khi bị đồng nhất với việc “mình không làm tốt vai trò của mình”.

Họ sợ rằng nếu nói ra, người khác sẽ đánh giá mình kém cỏi. Hoặc tệ hơn, chính họ sẽ phải đối diện với cảm giác rằng mình không đủ năng lực. Và thế là họ tiếp tục tìm câu trả lời từ sách vở, mạng xã hội, hoặc những nguồn thông tin khác — nơi hiếm khi nhắc đến một điều rất quan trọng: sai sót là điều không thể tránh khỏi.

Điều mà sách vở ít nói: sai sót là một phần của việc làm cha mẹ

Trong thực tế, không có một hành trình nuôi dạy con nào diễn ra một cách hoàn hảo. Sẽ có những ngày bạn không làm theo “đúng quy trình”, những lúc bạn quá mệt để áp dụng mọi lời khuyên, hoặc đơn giản là những khoảnh khắc bạn không biết phải làm gì tiếp theo.

Từ góc nhìn của tâm lý học, việc chấp nhận những điều này không làm bạn trở thành một người cha mẹ kém đi, mà ngược lại, giúp bạn duy trì được sự ổn định về mặt cảm xúc — yếu tố quan trọng để chăm sóc con lâu dài.

Thực tế không phải là bạn luôn làm đúng, mà là bạn có thể quay lại, điều chỉnh và tiếp tục vào ngày hôm sau. Và chính khả năng này mới là điều tạo nên sự bền vững trong việc làm cha mẹ.

Khi chia sẻ khó khăn giúp bạn “bình thường hoá” trải nghiệm của mình

Một trong những cách hiệu quả nhất để thoát khỏi “cái bẫy hoàn hảo” là nhận ra rằng bạn không phải người duy nhất cảm thấy như vậy.

Khi bạn tìm được ai đó để chia sẻ — một người bạn, một người thân, hoặc bất kỳ ai đang trải qua giai đoạn tương tự — bạn sẽ thấy rằng những lo lắng, sai sót và cảm giác bất lực không phải là dấu hiệu của thất bại, mà là một phần rất bình thường của hành trình làm cha mẹ.

Việc chia sẻ không chỉ giúp giảm cảm giác cô đơn, mà còn giúp bạn nhìn lại bản thân với sự nhẹ nhàng hơn, thay vì tự phán xét.

Làm cha mẹ không phải là trở nên hoàn hảo, mà là đủ tốt trong từng khoảnh khắc

Cuối cùng, có lẽ điều quan trọng nhất là thay đổi cách bạn định nghĩa việc “làm tốt”.

Bạn không cần phải trở thành một người cha mẹ hoàn hảo, và thực tế là điều đó cũng không tồn tại. Điều bạn có thể làm là cố gắng hết khả năng của mình trong từng thời điểm, với những gì bạn đang có — về thời gian, năng lượng và hiểu biết.

Nếu bạn cần giúp đỡ, hãy tìm kiếm nó. Nếu bạn mắc sai lầm, hãy điều chỉnh. Và nếu có thể, hãy giữ cho mình một chút hài hước để đi qua những khoảnh khắc không như ý.

Bởi vì, trong tâm lý con người, sự ổn định, chân thật và khả năng thích nghi luôn có giá trị hơn nhiều so với việc cố gắng đạt đến một tiêu chuẩn hoàn hảo không thực tế